శశి థరూర్: అమెరికా, చైనా మధ్య భారత్‌కు వ్యూహాత్మక మార్గం

భారతదేశం తన జాతీయ ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడంలో అమెరికా లేదా చైనా అనే రెండు శక్తుల మధ్య ఒకదానిని పూర్తిగా ఎంచుకోవాల్సిన అవసరం లేదని శశి థరూర్ తన విశ్లేషణలో పేర్కొన్నారు. అమెరికా ప్రయోజనాలకు భారత జాతీయ ప్రయోజనాలను పూర్తిగా లోబరచడం ఒక అతి అయితే, చైనాకు ఎలాంటి షరతులు లేకుండా ఆర్థిక మరియు రాజకీయంగా లొంగిపోవడం మరో అతి అని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ రెండు అంచుల మధ్య భారతదేశానికి విస్తృతమైన వ్యూహాత్మక అవకాశాలు ఉన్నాయని శశి థరూర్ సూచించారు.

ప్రపంచ రాజకీయాలు వేగంగా మారుతున్న సమయంలో భారతదేశం తన విదేశాంగ విధానాన్ని స్వతంత్రంగా, వాస్తవికంగా మరియు జాతీయ ప్రయోజనాలను కేంద్రంగా చేసుకుని రూపొందించుకోవాల్సిన అవసరం ఉందనే అంశాన్ని ఈ విశ్లేషణ ముందుకు తెస్తుంది. అమెరికా ప్రపంచంలోని ప్రధాన ఆర్థిక మరియు సైనిక శక్తుల్లో ఒకటి కాగా, చైనా భారతదేశానికి సమీపంలోని అతిపెద్ద శక్తిగా, ఆర్థిక మరియు వ్యూహాత్మకంగా ప్రభావవంతమైన దేశంగా ఎదిగింది. ఈ రెండు దేశాలతో భారతదేశానికి సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, ఏ ఒక్క దేశంపైనైనా పూర్తిగా ఆధారపడటం భారతదేశ దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలకు అనుకూలంగా ఉండకపోవచ్చు.

భారతదేశం అమెరికాతో రక్షణ, సాంకేతికత, వాణిజ్యం మరియు వ్యూహాత్మక సహకారాన్ని పెంచుకోవచ్చు. అదే సమయంలో చైనాతో ఉన్న ఆర్థిక సంబంధాలు, ప్రాంతీయ వాస్తవాలు మరియు పొరుగు దేశాలతో ఉన్న భౌగోళిక పరిస్థితులను కూడా విస్మరించలేం. అందువల్ల ఒక దేశంతో స్నేహం పెంచుకోవడం కోసం మరో దేశంతో ఉన్న అన్ని సంబంధాలను తెంచుకోవడం కంటే, ప్రతి అంశాన్ని భారత జాతీయ ప్రయోజనాల దృష్టితో పరిశీలించడం అవసరం. ఇదే వ్యూహాత్మక సమతుల్యత భారతదేశానికి మరింత స్వేచ్ఛను అందించగలదనే అభిప్రాయం ఈ చర్చలో ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.

అమెరికాతో సంబంధాలు భారతదేశానికి అనేక రంగాల్లో ప్రయోజనాలను అందించగలవు. రక్షణ సహకారం, అధునాతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, పెట్టుబడులు, విద్య, పరిశోధన మరియు అంతర్జాతీయ వేదికలపై సహకారం వంటి అంశాల్లో అమెరికాతో భాగస్వామ్యం భారత్‌కు ఉపయోగపడవచ్చు. అయితే ఈ సహకారం భారతదేశం తన స్వతంత్ర నిర్ణయాధికారాన్ని కోల్పోయే స్థాయికి చేరకూడదు. భారతదేశ విదేశాంగ విధానం మరొక దేశం నిర్దేశించే విధంగా మారితే, అది దేశ సార్వభౌమత్వం మరియు దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక స్వేచ్ఛకు సమస్యగా మారవచ్చు.

మరోవైపు చైనాతో సంబంధాలు కూడా సంక్లిష్టమైనవే. ఇరు దేశాల మధ్య సరిహద్దు వివాదాలు, వ్యూహాత్మక పోటీ మరియు ప్రాంతీయ ప్రభావం కోసం పోటీ ఉన్నప్పటికీ, ఆర్థిక రంగంలో చైనా ప్రపంచంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన దేశాల్లో ఒకటి. సరఫరా గొలుసులు, వాణిజ్యం, తయారీ మరియు సాంకేతిక రంగాల్లో చైనా ప్రభావాన్ని పూర్తిగా విస్మరించడం సులభం కాదు. అయితే ఆర్థిక సంబంధాల పేరుతో చైనాపై రాజకీయంగా లేదా వ్యూహాత్మకంగా పూర్తిగా ఆధారపడటం కూడా భారతదేశ ప్రయోజనాలకు అనుకూలం కాదని విశ్లేషణ సూచిస్తుంది.

అందుకే భారతదేశానికి అవసరమైనది సమతుల్యమైన, స్వతంత్ర మరియు బహుముఖ విదేశాంగ విధానం. ఒకే శక్తి కేంద్రంపై ఆధారపడకుండా, ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాలతో సంబంధాలను అభివృద్ధి చేసుకోవడం ద్వారా భారత్ తన వ్యూహాత్మక అవకాశాలను విస్తరించుకోవచ్చు. అమెరికాతో ఒక రంగంలో సహకరిస్తూనే, ఇతర దేశాలతో కూడా ఆర్థిక, రక్షణ మరియు సాంకేతిక భాగస్వామ్యాలను కొనసాగించవచ్చు. అవసరమైనప్పుడు జాతీయ ప్రయోజనాల ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే స్వేచ్ఛను భారత్ కాపాడుకోవడం అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

ప్రపంచ వ్యవస్థలో బహుళ శక్తి కేంద్రాలు ఏర్పడుతున్న సమయంలో ఈ వ్యూహం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటోంది. అమెరికా, చైనా మాత్రమే కాకుండా యూరప్, రష్యా, జపాన్, మధ్యప్రాచ్య దేశాలు మరియు గ్లోబల్‌ సౌత్‌ దేశాలతో కూడా భారతదేశం సంబంధాలను పెంచుకోవచ్చు. ప్రతి భాగస్వామ్యాన్ని ఒకే దృష్టితో కాకుండా, నిర్దిష్ట రంగాల్లో ఉన్న అవకాశాలు మరియు ప్రమాదాలను అంచనా వేసి ముందుకు సాగడం భారతదేశానికి ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.