ఉంఝా జీలకర్ర, సోంపు జీఐపై రాజస్థాన్ రైతుల అభ్యంతరం

గుజరాత్‌లోని ఉంఝా ప్రాంతానికి జీలకర్ర, సోంపు ఉత్పత్తులకు భౌగోళిక గుర్తింపు ఇవ్వాలన్న ప్రతిపాదనపై రాజస్థాన్ రైతులు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ಉંઝા ప్రధానంగా విత్తన సుగంధ ద్రవ్యాల వ్యాపారం, మార్కెటింగ్‌కు ప్రసిద్ధి చెందిన కేంద్రం మాత్రమేనని, జీలకర్ర మరియు సోంపు పంటల అసలు ఉత్పత్తి కేంద్రం కాదని రాజస్థాన్ రైతులు పేర్కొంటున్నారు. ఉత్పత్తి ప్రాంతాలుగా తమ రాష్ట్రంలోని పలు జిల్లాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయని, అలాంటి పరిస్థితుల్లో కేవలం ఒక మార్కెట్ కేంద్రానికి భౌగోళిక గుర్తింపు ఇవ్వడం న్యాయసమ్మతం కాదని వారు వాదిస్తున్నారు.

జీలకర్ర, సోంపు భారతదేశంలో అత్యంత ముఖ్యమైన విత్తన సుగంధ ద్రవ్యాలలో భాగం. దేశీయ వినియోగంతో పాటు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో కూడా వీటికి భారీ డిమాండ్ ఉంది. ముఖ్యంగా రాజస్థాన్, గుజరాత్ రాష్ట్రాలు ఈ పంటల సాగులో కీలకమైన ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. రాజస్థాన్‌లోని రైతులు తరతరాలుగా జీలకర్ర, సోంపు సాగు చేస్తూ వస్తున్నారు. వాతావరణ పరిస్థితులు, నేల స్వభావం, సాగు పద్ధతులు, రైతుల అనుభవం వంటి అనేక అంశాలు ఈ పంటల ఉత్పత్తికి అనుకూలంగా ఉంటాయని వారు చెబుతున్నారు.

రాజస్థాన్ రైతుల ప్రధాన అభ్యంతరం ఉంఝా ప్రాంతం మార్కెట్ కేంద్రంగా ఉన్నప్పటికీ, అది ఈ పంటల ప్రధాన ఉత్పత్తి కేంద్రంగా పరిగణించలేమన్నదే. దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల నుంచి జీలకర్ర, సోంపు వంటి పంటలు ఉంఝా మార్కెట్‌కు చేరుకుంటాయని రైతులు చెబుతున్నారు. అక్కడ వాటి కొనుగోలు, విక్రయాలు, నిల్వ, శుద్ధి, ప్యాకేజింగ్, ఎగుమతులు జరుగుతాయి. అందువల్ల ఉంఝా ఒక ప్రముఖ వ్యాపార కేంద్రంగా ఎదిగిందని, అయితే మార్కెట్‌లో పెద్ద మొత్తంలో సరుకు చేరడం మాత్రమే ఆ ప్రాంతం పంటల ఉత్పత్తి కేంద్రం అని నిరూపించదని వారు అంటున్నారు.

భౌగోళిక గుర్తింపు సాధారణంగా ఒక ప్రత్యేక ప్రాంతంతో ముడిపడి ఉన్న ఉత్పత్తికి ఇవ్వబడుతుంది. ఆ ఉత్పత్తి నాణ్యత, ప్రత్యేక లక్షణాలు లేదా ఖ్యాతి ఆ ప్రాంత భౌగోళిక పరిస్థితులతో సంబంధం కలిగి ఉండాలి. ఈ నేపథ్యంలో ఉంఝా పేరుతో జీలకర్ర, సోంపుకు గుర్తింపు ఇవ్వాలన్న ప్రతిపాదనపై రాజస్థాన్ రైతులు ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నారు. ఉత్పత్తి చేసే రైతులు ఒక రాష్ట్రంలో ఉండగా, వారి పంటలను మార్కెట్ చేసే కేంద్రానికి మాత్రమే గుర్తింపు ఇవ్వడం వల్ల అసలు రైతులకు నష్టం కలగవచ్చని వారు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

రాజస్థాన్‌లోని జీలకర్ర, సోంపు రైతులు తమ ఉత్పత్తులకు కూడా ప్రత్యేక గుర్తింపు రావాలని కోరుతున్నారు. తమ ప్రాంతాల్లో పండించే పంటలకు ప్రత్యేకమైన నాణ్యత, రుచి, సువాసన, విత్తన లక్షణాలు ఉన్నాయని వారు పేర్కొంటున్నారు. సాగు చేసే రైతుల కృషి, స్థానిక వ్యవసాయ సంప్రదాయాలు, పంటల ఉత్పత్తికి అనుకూలమైన వాతావరణం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా కేవలం వ్యాపార కేంద్రం ఆధారంగా భౌగోళిక గుర్తింపు ఇవ్వడం సరైన విధానం కాదని వారు అంటున్నారు.

రైతుల ప్రకారం, జీలకర్ర మరియు సోంపు ఉత్పత్తిలో రాజస్థాన్‌కు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. రాష్ట్రంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో రైతులు ఈ పంటలను సాగు చేస్తున్నారు. వర్షపాతం తక్కువగా ఉండే ప్రాంతాలు, పొడి వాతావరణం, నిర్దిష్ట ఉష్ణోగ్రత పరిస్థితులు ఈ పంటల సాగుకు అనుకూలంగా ఉంటాయి. రైతులు తమ భూముల్లో పంటలను పండించి, వాటిని వివిధ మార్కెట్లకు తరలిస్తారు. ఉంఝా వంటి పెద్ద మార్కెట్లకు సరుకు చేరిన తర్వాత అది దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు కూడా వెళ్తుంది.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో మార్కెట్ కేంద్రానికి లభించే గుర్తింపు, అసలు ఉత్పత్తిదారుల హక్కులను ప్రభావితం చేయవచ్చని రాజస్థాన్ రైతులు భావిస్తున్నారు. భౌగోళిక గుర్తింపు లభిస్తే ఆ పేరుతో ఉత్పత్తులకు ప్రత్యేక మార్కెట్ విలువ పెరగవచ్చు. ధరలు, వ్యాపార అవకాశాలు, ఎగుమతి అవకాశాలు పెరగవచ్చు. అయితే ఆ గుర్తింపు ఉత్పత్తి చేసే రైతులకు కాకుండా మధ్యవర్తులు, వ్యాపార సంస్థలు లేదా మార్కెట్ కేంద్రాలకు ఎక్కువ ప్రయోజనం చేకూర్చే ప్రమాదం ఉందని రైతులు హెచ్చరిస్తున్నారు.