వాతావరణ మార్పులతో పెరుగుతున్న ఆహార ధరల భారం

దేశంలో కూరగాయలు, పండ్ల ధరలు మరోసారి పెరగడంతో సామాన్య ప్రజల ఇంటి బడ్జెట్‌పై తీవ్ర ప్రభావం పడుతోంది. ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు, దీర్ఘకాలిక వేడి గాలులు, అసమయ వర్షాలు, రవాణా ఖర్చుల పెరుగుదల వంటి కారణాలతో ఆహార సరఫరా వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెరిగింది. వాతావరణ మార్పులు ప్రస్తుతం ఆహార ద్రవ్యోల్బణానికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటిగా మారుతున్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. వ్యవసాయ రంగం నేరుగా వాతావరణ పరిస్థితులపై ఆధారపడటం వల్ల రైతుల ఆదాయం, పంట దిగుబడి, మార్కెట్ ధరలపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతోంది.

భారత్‌లో సుమారు 58 శాతం మంది ప్రజలు జీవనోపాధి కోసం వ్యవసాయ రంగంపై ఆధారపడుతున్నారు. దేశంలోని వ్యవసాయ భూమిలో దాదాపు 52 శాతం వర్షాధారంగా ఉండటంతో వర్షపాతం మార్పులు, కరువు, వరదలు, తీవ్ర ఉష్ణోగ్రతలు పంటల ఉత్పత్తిని ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. కూరగాయలు, పప్పుధాన్యాలు, వరి వంటి ముఖ్యమైన పంటలపై వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. వ్యవసాయ రంగ వృద్ధి కూడా దీనికి ప్రతిబింబంగా మారిందని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితుల కారణంగా పంటల నాణ్యత తగ్గడంతో పాటు మార్కెట్‌లో సరఫరా తగ్గి ధరలు పెరుగుతున్నాయి.

పండ్ల మార్కెట్లలో కూడా ఇదే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. నాణ్యమైన పండ్ల లభ్యత తగ్గడంతో ధరలు భారీగా పెరిగాయి. వ్యాపారుల ప్రకారం, ప్రీమియం రకం యాపిళ్ల ధరలు కిలోకు రూ.250 నుంచి రూ.300 వరకు చేరుకున్నాయి. దీంతో మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు వీటి కొనుగోలు కష్టంగా మారింది. నష్టాలను తగ్గించుకునేందుకు కొంతమంది వ్యాపారులు తక్కువ నాణ్యత కలిగిన పండ్లను తక్కువ ధరలకు విక్రయిస్తున్నారు. దానిమ్మకు డిమాండ్ కొనసాగుతుండగా, జామ, అనాస వంటి పండ్ల ధరల్లో కూడా మార్పులు కనిపిస్తున్నాయి.

రవాణా ఖర్చుల పెరుగుదల కూడా ఆహార ధరల పెరుగుదలకు మరో ప్రధాన కారణంగా మారింది. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు, రవాణా ఛార్జీల పెరుగుదల వల్ల సరఫరా గొలుసులో ప్రతి దశలో వ్యయం పెరుగుతోందని వ్యాపారులు చెబుతున్నారు. ఉత్పత్తి రైతుల నుంచి మార్కెట్‌కు చేరేలోపే ధరలు పెరుగుతున్నాయని, వినియోగదారులు వ్యాపారులే అధిక ధరలు వసూలు చేస్తున్నారని భావిస్తున్నప్పటికీ అసలు కారణాలు మరింత లోతుగా ఉన్నాయని వారు వివరిస్తున్నారు.

తీవ్రమైన వేసవి కారణంగా మార్కెట్లలో వినియోగదారుల రాక కూడా తగ్గింది. ఎండ తీవ్రత వల్ల త్వరగా పాడయ్యే పండ్లు, కూరగాయలు నష్టపోతున్నాయని వ్యాపారులు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా మామిడి వంటి పండ్ల నాణ్యతపై వేడి ప్రభావం చూపుతోంది. వినియోగదారులు మధ్యాహ్న సమయంలో బయటకు రావడానికి ఆసక్తి చూపకపోవడంతో అమ్మకాలు తగ్గుతున్నాయని వ్యాపారులు తెలిపారు. వాతావరణ మార్పుల కారణంగా పంట దిగుబడి తగ్గడం, నాణ్యత పడిపోవడం, సరఫరా తగ్గడం వల్ల ధరలు రెట్టింపు అవుతున్నాయని పేర్కొన్నారు.

వాతావరణ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, భారతదేశ ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ గతంతో పోలిస్తే మరింత సున్నితంగా మారింది. కోల్డ్ స్టోరేజ్ సౌకర్యాల కొరత, రవాణా వ్యవస్థలో లోపాలు, పంట కోత అనంతరం నష్టాలు కూడా ధరల పెరుగుదలకు కారణమవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం పండ్లు, కూరగాయల్లో 15 నుంచి 20 శాతం వరకు నష్టాలు జరుగుతున్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. మెరుగైన నిల్వ సదుపాయాలు, ఆధునిక సరఫరా వ్యవస్థలు లేకపోవడం వల్ల రైతులు, వినియోగదారులు ఇద్దరూ నష్టపోతున్నారు.

ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని కేవలం ఆర్థిక సమస్యగా చూడకూడదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. వినియోగదారుల ధరల సూచీలో ఆహార పదార్థాల వాటా దాదాపు 46 శాతం ఉండటంతో, వాతావరణ మార్పులు నేరుగా కోట్లాది కుటుంబాలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. కూరగాయలు, ధాన్యాలు, పప్పుల ఉత్పత్తిలో చిన్న మార్పు వచ్చినా అది వెంటనే మార్కెట్ ధరలపై ప్రభావం చూపుతుంది.

భారత్‌లో కోల్డ్ చైన్ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఉన్న కోల్డ్ స్టోరేజ్ సదుపాయాలు ఎక్కువగా బంగాళాదుంపల నిల్వకే పరిమితమై ఉన్నాయని, టమాటా, ఉల్లిపాయలు, ఆకుకూరలు వంటి త్వరగా పాడయ్యే పంటలకు తగిన సదుపాయాలు అవసరమని చెబుతున్నారు. గ్రామీణ రహదారుల అభివృద్ధి, ఆధునిక రవాణా వ్యవస్థ, వాతావరణ అంచనా సేవల మెరుగుదల కీలకమని సూచిస్తున్నారు.

వాతావరణ అనుకూల వ్యవసాయ పద్ధతులు, సూక్ష్మ సాగునీటి విధానాల విస్తరణ, వాతావరణ నిరోధక పంట రకాల ప్రోత్సాహం, కోత అనంతర నష్టాలను తగ్గించే చర్యలు అవసరమని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా సాధారణ వర్షపాతం నమోదైనా అన్ని ప్రాంతాల్లో ధరలు స్థిరంగా ఉంటాయని చెప్పలేమని హెచ్చరిస్తున్నారు. ఒకే సమయంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో వరదలు, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో కరువు ఏర్పడటం వల్ల ఉత్పత్తి, రవాణా, మార్కెట్ సరఫరాపై ప్రభావం పడుతుంది.

భవిష్యత్తులో వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలు మరింత పెరిగే అవకాశం ఉన్న నేపథ్యంలో రైతులు, వినియోగదారులను రక్షించేందుకు స్థానిక స్థాయిలో మౌలిక సదుపాయాలు, సరఫరా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఆహార ధరల స్థిరత్వం కోసం వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కొనే సమగ్ర ప్రణాళికలు అమలు చేయడం అత్యవసరమని పేర్కొన్నారు.