భూతాపంపై పెరుగుతున్న ముప్పు.. 1.5 డిగ్రీల పరిమితి దాటడం ఖాయం

న్యూఢిల్లీ: భూతాపం విషయంలో ప్రపంచానికి ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం తాజా నివేదిక మరోసారి తీవ్ర హెచ్చరిక చేసింది. పారిశ్రామికీకరణకు ముందు కాలంతో పోలిస్తే భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను 1.5 డిగ్రీల సెల్సియస్‌లోపే పరిమితం చేయాలన్న లక్ష్యాన్ని ప్రపంచం త్వరలో అధిగమించే అవకాశం ఉందని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. ఈ పరిమితిని దాటడం ఇప్పుడు దాదాపు తప్పనిసరి పరిస్థితిగా మారిందని పేర్కొంది. అయితే పరిమితిని దాటిన తర్వాత కూడా ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను నియంత్రించి, భవిష్యత్తులో మళ్లీ 1.5 డిగ్రీల స్థాయికి తీసుకురావడం సాంకేతికంగా సాధ్యమేనని తెలిపింది. ఇందుకోసం ఇప్పటికంటే వేగంగా, భారీ స్థాయిలో హరితగృహ వాయు ఉద్గారాలను తగ్గించడంతో పాటు వాతావరణంలో ఇప్పటికే పేరుకుపోయిన కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ను తొలగించే చర్యలను విస్తృతంగా చేపట్టాల్సి ఉంటుందని నివేదిక వెల్లడించింది.

1.5 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ పరిమితి వాతావరణ మార్పులపై ప్రపంచ దేశాలు ఏర్పరచుకున్న అత్యంత కీలకమైన లక్ష్యాల్లో ఒకటి. 2015లో కుదిరిన పారిస్‌ వాతావరణ ఒప్పందం ద్వారా ప్రపంచ సగటు ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను పారిశ్రామికీకరణకు ముందు స్థాయితో పోలిస్తే 2 డిగ్రీలకంటే చాలా తక్కువగా ఉంచడంతో పాటు, సాధ్యమైనంత వరకు 1.5 డిగ్రీలకే పరిమితం చేయాలని దేశాలు అంగీకరించాయి. ఈ పరిమితిని పాటించడం ద్వారా తీవ్రమైన వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలను కొంతవరకు నియంత్రించవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. అయితే ఇప్పటివరకు ప్రపంచ దేశాలు తీసుకున్న చర్యలు ఆ లక్ష్యాన్ని సురక్షితంగా అందుకునే స్థాయిలో లేవని ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం నివేదికలు వరుసగా హెచ్చరిస్తున్నాయి.

తాజా నివేదికలో ప్రధానంగా 1.5 డిగ్రీల పరిమితిని దాటిన తర్వాత ప్రపంచం ఎలా స్పందించాలి అనే అంశంపై దృష్టి పెట్టారు. ఇంతకుముందు వాతావరణ విధానాల్లో ప్రధాన చర్చ 1.5 డిగ్రీల పరిమితిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ దాటకుండా చూడటంపైనే ఉండేది. కానీ ప్రస్తుతం ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతున్న వేగం, హరితగృహ వాయు ఉద్గారాల స్థాయి, దేశాల ప్రస్తుత వాతావరణ విధానాలను పరిశీలిస్తే తాత్కాలికంగా అయినా ఆ పరిమితిని దాటే పరిస్థితి తప్పదని అంచనా వేస్తున్నారు. అందువల్ల ఇప్పుడు లక్ష్యం పరిమితిని దాటకుండా చూడటం మాత్రమే కాకుండా, దాటిన తర్వాత ఉష్ణోగ్రత ఎంత ఎక్కువగా పెరుగుతుంది, ఎంతకాలం ఆ స్థాయిలో ఉంటుంది, తిరిగి 1.5 డిగ్రీలకంటే దిగువకు ఎలా తీసుకురావాలి అనే అంశాలపై దృష్టి పెట్టాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.

ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం ప్రకారం అత్యంత ఆశావహ పరిస్థితుల్లో కూడా ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల గరిష్ఠంగా సుమారు 1.8 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు చేరే అవకాశం ఉంది. అంటే ప్రపంచ దేశాలు ప్రస్తుతం ప్రకటించిన వాతావరణ చర్యలను మరింత వేగవంతం చేసినా కొంతకాలం 1.5 డిగ్రీల పరిమితి దాటే అవకాశం ఉందన్నమాట. ఈ అదనపు ఉష్ణోగ్రత కాలాన్ని వీలైనంత తక్కువగా ఉంచడం ఇప్పుడు అత్యంత కీలకంగా మారింది. ప్రతి దశాంశ డిగ్రీ ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించగలిగినా పర్యావరణం, మానవ సమాజం, ఆర్థిక వ్యవస్థలపై పడే నష్టం కొంతవరకు తగ్గుతుందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.

ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడానికి ప్రధాన కారణం బొగ్గు, చమురు, సహజ వాయువు వంటి శిలాజ ఇంధనాల వినియోగం ద్వారా వాతావరణంలోకి భారీగా కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌, ఇతర హరితగృహ వాయువులు విడుదల కావడం. విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి, రవాణా, పరిశ్రమలు, నిర్మాణ రంగం, వ్యవసాయం వంటి అనేక రంగాల నుంచి ఉద్గారాలు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ ఉద్గారాలను గణనీయంగా తగ్గించకుండా కేవలం భవిష్యత్తులో కార్బన్‌ను తొలగించే సాంకేతికతలపై ఆధారపడితే సమస్య మరింత క్లిష్టమయ్యే ప్రమాదం ఉందని నివేదిక హెచ్చరిస్తోంది.

ఇక్కడ కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ తొలగింపు సాంకేతికతలకు కీలక పాత్ర ఉంది. వాతావరణంలోకి ఇప్పటికే చేరిన కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ను తొలగించి, దాన్ని చెట్లు, నేల, సముద్రాలు లేదా ప్రత్యేక సాంకేతిక పద్ధతుల ద్వారా దీర్ఘకాలికంగా నిల్వ చేయడాన్ని కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ తొలగింపు అంటారు. భవిష్యత్తులో ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతను 1.5 డిగ్రీల కంటే దిగువకు తీసుకురావాలంటే ఈ విధానాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడాల్సి రావచ్చని తాజా నివేదిక పేర్కొంది. అయితే ప్రస్తుతం ఈ సాంకేతికతల సామర్థ్యం అవసరమైన స్థాయితో పోలిస్తే చాలా పరిమితంగానే ఉంది.