శ్రీనగర్ జైలు అల్లర్ల కేసులో యూఏపీఏ అభియోగాలపై హైకోర్టు కీలక ఆదేశం

శ్రీనగర్ సెంట్రల్ జైలు అల్లర్ల కేసులో ఉగ్రవాద నిరోధక చట్టం కింద అభియోగాల నమోదు విషయంలో జమ్మూ కశ్మీర్, లడఖ్ హైకోర్టు కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. నిందితులపై చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాల నిరోధక చట్టం కింద అభియోగాలు మోపుతూ ప్రత్యేక న్యాయస్థానం తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని పునఃపరిశీలించాలని ఆదేశించింది. క్రిమినల్ కోర్టు కేవలం దర్యాప్తు సంస్థ చెప్పిన విషయాలను ఆమోదించే విధంగా వ్యవహరించకూడదని స్పష్టం చేసింది.

32 పేజీల తీర్పులో హైకోర్టు ధర్మాసనం ప్రత్యేక జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ న్యాయస్థానం అనుసరించిన విధానాన్ని పక్కన పెట్టింది. అభియోగాల నమోదు అంశంపై ఇరు పక్షాల వాదనలు విని, చట్టపరమైన అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని కొత్తగా కారణాలతో కూడిన ఉత్తర్వులు ఇవ్వాలని ప్రత్యేక కోర్టును ఆదేశించింది.

అయితే హైకోర్టు నిందితులపై కేసును రద్దు చేయలేదు. వారిని కేసు నుంచి విడుదల చేయాలని కూడా ఆదేశించలేదు. కేవలం ఉగ్రవాద చర్యలు, కుట్రలకు సంబంధించిన చట్టంలోని నిబంధనలు వర్తిస్తాయా లేదా అనే విషయాన్ని ప్రత్యేక కోర్టు స్వతంత్రంగా పరిశీలించాలని సూచించింది.

క్రిమినల్ కోర్టు "పోస్టాఫీస్ లేదా ప్రాసిక్యూషన్‌కు మౌత్‌పీస్‌లా" పనిచేయకూడదని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. అభియోగాల నమోదు అనేది క్రిమినల్ విచారణలో అత్యంత ముఖ్యమైన దశ అని, దానిని సాధారణ ప్రక్రియగా పరిగణించకూడదని స్పష్టం చేసింది.

భారతీయ నాగరిక సురక్షా సంహితలోని నిబంధనల కింద దాఖలైన పిటిషన్లను విచారించిన హైకోర్టు, 2025 నవంబర్ 8న ప్రత్యేక న్యాయస్థానం ఇచ్చిన ఉత్తర్వును తిరిగి పరిశీలించాలని ఆదేశించింది. తాజా విచారణ అనంతరం అభియోగాలు నమోదు చేయాలా లేదా నిందితులను విడుదల చేయాలా అనే అంశంపై స్పష్టమైన నిర్ణయం తీసుకోవాలని పేర్కొంది.

ఈ పునఃపరిశీలనకు హైకోర్టును ఆశ్రయించిన కొంతమంది నిందితులు మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ, కేసులో ఉన్న అన్ని నిందితులకు ఈ ఆదేశాలు వర్తిస్తాయని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. కేసులోని న్యాయపరమైన అంశాల స్వభావాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు తెలిపింది.

ఈ కేసులో ప్రధాన వివాదం 2024 అక్టోబర్ 28న దాఖలు చేసిన రెండో అనుబంధ ఛార్జిషీట్ చుట్టూ తిరిగింది. తదుపరి దర్యాప్తు పేరుతో కొత్త సాక్ష్యాలు లేకుండానే ఇప్పటికే ఉన్న ఆధారాలను మళ్లీ విశ్లేషించి కఠినమైన ఉగ్రవాద అభియోగాలు చేర్చారని నిందితులు వాదించారు.

దీనిపై రికార్డులను పరిశీలించిన హైకోర్టు, తదుపరి దర్యాప్తులో కొత్త పత్రాలు, వస్తువులు స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు కనిపించలేదని పేర్కొంది. మొదటి అనుబంధ ఛార్జిషీట్ తర్వాత కొత్తగా సాక్షుల వాంగ్మూలాలు నమోదు చేసిన ఆధారాలు కూడా తమకు కనిపించలేదని ధర్మాసనం తెలిపింది.

సుప్రీంకోర్టు 2024లో ఇచ్చిన ఓ తీర్పును ప్రస్తావించిన హైకోర్టు, అనుబంధ నివేదిక దాఖలు చేయాలంటే కొత్త మౌఖిక లేదా పత్ర ఆధారాలు లభించాల్సి ఉంటుందని పేర్కొంది. ఇప్పటికే సేకరించిన ఆధారాలను తిరిగి అంచనా వేసి కొత్త నేరాలను చేర్చడం చట్టపరంగా అనుమతించబడదని స్పష్టం చేసింది.

తదుపరి దర్యాప్తు అధికారాలు విస్తృతంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇప్పటికే ఉన్న సాక్ష్యాలను కొత్త కోణంలో అర్థం చేసుకోవడానికి మాత్రమే వాటిని ఉపయోగించరాదని హైకోర్టు పేర్కొంది. కొత్త ప్రత్యక్ష లేదా పత్ర ఆధారాలు లభించినప్పుడే అదనపు ఛార్జిషీట్ సమర్థనీయం అవుతుందని తెలిపింది.

ఉగ్రవాద నేరాలకు సంబంధించిన ఆరోపణలపై కూడా హైకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ప్రతి తీవ్రమైన నేరాన్ని ఉగ్రవాద చర్యగా పరిగణించలేమని సుప్రీంకోర్టు తీర్పులను ఉటంకిస్తూ పేర్కొంది. సాధారణ నేర చట్టాల ద్వారా ఎదుర్కోలేని ప్రత్యేక స్వభావం ఉన్న చర్యలకే ఉగ్రవాద నేరాల నిబంధనలు వర్తిస్తాయని వివరించింది.

2019 ఏప్రిల్ 4న శ్రీనగర్‌లోని రైనావారి పోలీస్ స్టేషన్‌లో నమోదైన ఎఫ్‌ఐఆర్ ఆధారంగా ఈ కేసు కొనసాగుతోంది. జైలు లోపల ఖైదీలు బ్యారక్‌లకు నిప్పు పెట్టడం, దేశ వ్యతిరేక నినాదాలు చేయడం, భద్రతా సిబ్బందిపై దాడులు చేయడం, రాళ్లు రువ్వడం వంటి ఘటనలకు పాల్పడ్డారని దర్యాప్తు సంస్థ ఆరోపించింది.

ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందం ఈ ఘటన వెనుక పక్కా కుట్ర ఉందని, 26 మంది ఖైదీలు ఇందులో భాగస్వాములని ఆరోపించింది. జైలు నుంచి తప్పించుకునే ప్రయత్నం, ప్రభుత్వ ఆస్తుల ధ్వంసం, అధికారులపై దాడులు వంటి అంశాలను దర్యాప్తులో ప్రస్తావించింది.

ఈ కేసులో మూడు ఛార్జిషీట్లు దాఖలయ్యాయి. 2024 ఫిబ్రవరి 21న ప్రధాన ఛార్జిషీట్, అదే ఏడాది సెప్టెంబర్ 3న మొదటి అనుబంధ ఛార్జిషీట్ దాఖలయ్యాయి. 2024 అక్టోబర్ 28న దాఖలైన రెండో అనుబంధ ఛార్జిషీట్‌లో యూఏపీఏలోని పలు సెక్షన్లను చేర్చారు.

దాదాపు ఏడు సంవత్సరాల క్రితం నమోదైన ఈ కేసులో ఇకపై ఆలస్యం లేకుండా విచారణ కొనసాగించాలని హైకోర్టు ఆదేశించింది. తాజా విచారణ అనంతరం ప్రత్యేక న్యాయస్థానం చట్ట ప్రకారం కారణాలతో కూడిన కొత్త ఉత్తర్వులు ఇవ్వాలని సూచిస్తూ పిటిషన్లను పరిష్కరించింది.