పాత నోట్లు చెల్లవన్న ప్రచారం ఫేక్..

సోషల్ మీడియాలో తరచూ కరెన్సీ నోట్లకు సంబంధించిన తప్పుడు ప్రచారాలు వైరల్ అవుతుంటాయి. తాజాగా 2005కు ముందు ముద్రించిన రూ.10, రూ.20, రూ.50, రూ.100 నోట్లు జూన్ 30 తర్వాత చెల్లవని, బ్యాంకులు వాటిని స్వీకరించవని ఒక సందేశం విస్తృతంగా ప్రచారం అవుతోంది. ముఖ్యంగా Bank of Maharashtra పేరుతో ఈ సందేశం వ్యాప్తి చెందడంతో ప్రజల్లో గందరగోళం నెలకొంది. అయితే ఈ ప్రచారంలో ఎలాంటి నిజం లేదని బ్యాంక్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర స్పష్టంచేసింది.

బ్యాంక్ విడుదల చేసిన ప్రకటనలో 2005కు ముందు ముద్రించిన కరెన్సీ నోట్లు చెలామణి నుంచి తప్పుకుంటాయనే వార్త పూర్తిగా అసత్యమని పేర్కొంది. ప్రజలు ఇలాంటి తప్పుడు సందేశాలను నమ్మవద్దని, వాటిని ఇతరులకు పంపవద్దని సూచించింది. బ్యాంకుకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం అధికారిక ప్రకటనలు, వెబ్‌సైట్‌లు, గుర్తింపు పొందిన సమాచార వనరులనే అనుసరించాలని తెలిపింది. ఈ విషయాన్ని "#FakeMessageAlert" పేరుతో ప్రజలకు తెలియజేసింది.

సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న సందేశంలో 2005కు ముందు ముద్రించిన రూ.10, రూ.20, రూ.50, రూ.100 నోట్లను జూన్ 30 తర్వాత బ్యాంక్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర స్వీకరించదని పేర్కొన్నారు. ఇతర బ్యాంకులు కూడా ఇదే విధానాన్ని అనుసరించనున్నాయని, దీనిపై మీడియా కథనాలు వచ్చినట్లు ప్రచారం చేశారు. అయితే బ్యాంక్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర ఈ వాదనలను పూర్తిగా ఖండించింది. తాము అలాంటి ఎలాంటి ప్రకటన విడుదల చేయలేదని స్పష్టం చేసింది.

అదేవిధంగా ఈ అంశంపై Reserve Bank of India కూడా ఎలాంటి ఆదేశాలు జారీ చేయలేదని వెల్లడించింది. కరెన్సీ నోట్ల చెలామణి, ఉపసంహరణ, మార్పిడి వంటి అంశాలపై నిర్ణయాలు తీసుకునే అధికారం ఆర్‌బీఐకే ఉంటుందని, ప్రస్తుతం అలాంటి నిర్ణయం ఏదీ లేదని స్పష్టం చేసింది.

వాస్తవానికి 2015లో ఆర్‌బీఐ ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. అందులో 2005కు ముందు ముద్రించిన మహాత్మా గాంధీ సిరీస్ నోట్లలో కొన్నింటి వినియోగం తగ్గిందని, ప్రజలు అవసరమైతే వాటిని కొత్త నోట్లతో మార్చుకోవచ్చని సూచించింది. అయితే ఆ నోట్లు చట్టబద్ధమైన చెలామణిలో కొనసాగుతాయని కూడా స్పష్టంగా పేర్కొంది. అంటే పాత నోట్లు చెల్లవని ఎక్కడా ప్రకటించలేదు.

ఆర్‌బీఐ అప్పట్లో చేసిన చర్యల ఉద్దేశం నకిలీ నోట్లను అరికట్టడం మాత్రమే. భద్రతా లక్షణాలను మెరుగుపరచిన కొత్త నోట్లను చలామణిలోకి తీసుకురావడమే లక్ష్యమని తెలిపింది. పాత నోట్లను చెలామణి నుంచి పూర్తిగా తొలగించే నిర్ణయం తీసుకోలేదని అప్పుడే స్పష్టం చేసింది.

ఇక ఇటీవల మరో ప్రచారం కూడా సోషల్ మీడియాలో కనిపిస్తోంది. ప్రస్తుతం వినియోగిస్తున్న కాగితపు కరెన్సీ నోట్ల స్థానంలో ప్లాస్టిక్ లేదా పాలిమర్ నోట్లు తీసుకురానున్నారని ప్రచారం జరుగుతోంది. దీనిపై కూడా ప్రజల్లో అనేక సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

ఆర్‌బీఐ పాలిమర్ నోట్లపై అధ్యయనం చేస్తున్న విషయం నిజమే. అయితే అది ఇప్పటికీ ప్రాథమిక దశలో మాత్రమే ఉంది. ఇటీవల జరిగిన ద్రవ్య విధాన సమీక్ష అనంతరం ఆర్‌బీఐ గవర్నర్ Sanjay Malhotra మాట్లాడుతూ, పాలిమర్ నోట్ల ప్రయోజనాలు, సవాళ్లపై పరిశీలన కొనసాగుతోందని తెలిపారు. అయితే వాటిని ఎప్పుడు ప్రవేశపెడతారనే అంశంపై ఇప్పటివరకు ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకోలేదని స్పష్టం చేశారు.

ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాల్లో ఇప్పటికే పాలిమర్ నోట్లు వినియోగంలో ఉన్నాయి. అవి ఎక్కువ కాలం మన్నికగా ఉండటంతో పాటు భద్రతా లక్షణాలు కూడా మెరుగ్గా ఉంటాయి. అయినప్పటికీ భారతదేశంలో వాటి అమలుపై ఇంకా అధ్యయనం కొనసాగుతోందని ఆర్‌బీఐ తెలిపింది. కాబట్టి ప్లాస్టిక్ నోట్లు వస్తున్నాయనే పేరుతో ప్రస్తుత నోట్లు చెల్లవని ప్రచారం పూర్తిగా అసత్యం.

కొత్త కరెన్సీ డిజైన్‌లు విడుదలైనప్పుడు సాధారణంగా పాత, కొత్త నోట్లు కొంతకాలం పాటు కలిసి చలామణిలో ఉంటాయి. ఆర్‌బీఐ వెబ్‌సైట్‌లో కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టంగా పేర్కొంది. కొత్త డిజైన్ విడుదలైందని మాత్రమే పాత నోట్లు వెంటనే చెల్లుబాటు కోల్పోవు. అవి క్రమంగా బ్యాంకుల ద్వారా తిరిగి సేకరించబడి, వినియోగానికి పనికిరాని స్థితికి చేరినప్పుడు మాత్రమే ఉపసంహరించబడతాయి.

భారతదేశంలో ప్రస్తుతం ఉపయోగిస్తున్న కరెన్సీ నోట్ల తయారీ గురించి కూడా ప్రజల్లో ఆసక్తి ఉంది. ఆర్‌బీఐ సమాచారం ప్రకారం భారతీయ కరెన్సీ నోట్ల ముద్రణకు ఉపయోగించే కాగితం పూర్తిగా పత్తితో తయారవుతుంది. అందుకే అవి సాధారణ కాగితంతో పోలిస్తే ఎక్కువకాలం మన్నుతాయి. ప్రత్యేక భద్రతా లక్షణాలు కూడా వాటిలో పొందుపరుస్తారు.

ఇక పాడైపోయిన లేదా వినియోగానికి అనర్హమైన నోట్ల విషయంలో కూడా ప్రత్యేక విధానం అమల్లో ఉంది. ప్రజలు బ్యాంకులకు అలాంటి నోట్లు ఇస్తే, బ్యాంకులు వాటిని స్వీకరించి ఆర్‌బీఐకి పంపిస్తాయి. అక్కడ నిర్దేశిత విధానాల ప్రకారం వాటిని నాశనం చేస్తారు. ఈ ప్రక్రియ పూర్తిగా నియంత్రిత విధానంలో జరుగుతుంది.

కరెన్సీ నోట్ల రూపకల్పన, పరిమాణం, పదార్థం వంటి అంశాలను కూడా ఆర్‌బీఐ ఒంటరిగా నిర్ణయించదు. ఆర్‌బీఐ చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం కేంద్ర బ్యాంక్ సిఫార్సులను పరిశీలించిన తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వం తుది ఆమోదం ఇస్తుంది. అందువల్ల కరెన్సీకి సంబంధించిన ప్రతి కీలక నిర్ణయం అధికారిక ప్రకటనల ద్వారానే అమల్లోకి వస్తుంది.

మొత్తంగా చూస్తే, 2005కు ముందు ముద్రించిన రూ.10, రూ.20, రూ.50, రూ.100 నోట్లు జూన్ 30 తర్వాత చెల్లవన్న ప్రచారం పూర్తిగా అవాస్తవం. ఆర్‌బీఐ లేదా బ్యాంక్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర ఎలాంటి ఉత్తర్వులు జారీ చేయలేదు. ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న పాత నోట్లు కూడా చట్టబద్ధంగానే కొనసాగుతున్నాయి. ప్రజలు సోషల్ మీడియాలో వచ్చే నిర్ధారణ లేని సమాచారాన్ని నమ్మకుండా అధికారిక ప్రకటనలను మాత్రమే విశ్వసించాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.