ఇరాన్ కీలక ప్రతిపాదన హోర్ముజ్ జలసంధి 7 రోజుల్లో తెరుస్తాం

ఇరాన్, అమెరికాకు కీలక ప్రతిపాదన చేసింది. అవసరమైన షరతులను అమెరికా అంగీకరిస్తే హోర్ముజ్ జలసంధిని ఏడు రోజుల్లో తిరిగి తెరిచి సాధారణ సముద్ర రాకపోకలను పునరుద్ధరించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నామని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చీ తెలిపారు. న్యూయార్క్‌లో ఐక్యరాజ్యసమితి వద్ద విలేకరులతో మాట్లాడిన ఆయన, ఈ ప్రతిపాదన జూన్‌లో ఇరాన్, అమెరికా మధ్య కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందంలోని షరతుల ఆధారంగా రూపొందించినట్లు వెల్లడించారు. ఈ ప్రతిపాదనను ఖతార్‌ ద్వారా అమెరికాకు పంపినట్లు తెలిపారు.

అమెరికా అంగీకరిస్తే మరుసటి రోజు నుంచే ఏడు రోజుల గడువు ప్రారంభమవుతుందని, ఏడో రోజు ముగిసే సమయానికి హోర్ముజ్ జలసంధిని తెరిచి సాధారణ సముద్ర రవాణాను పునరుద్ధరించవచ్చని అరాఘ్చీ వివరించారు. “ఇప్పుడు ఎంపిక అమెరికా చేతుల్లోనే ఉంది” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. హోర్ముజ్‌ను తిరిగి తెరవడంతో పాటు ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై నిలిచిపోయిన చర్చలను కూడా పునఃప్రారంభించేందుకు ఈ ప్రతిపాదనలో అవకాశం ఉందని ఆయన తెలిపారు.

ఇరాన్ ప్రతిపాదనలో అమెరికా కొన్ని కీలక చర్యలు తీసుకోవాల్సి ఉంటుందని అంతర్జాతీయ నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. ఇరాన్ నౌకాశ్రయాలపై అమెరికా విధించిన నౌకాదళ నిర్బంధాన్ని ఎత్తివేయడం, ఇరాన్ చమురు విక్రయాలపై ఉన్న ఆంక్షలను సడలించడం లేదా తొలగించడం, లెబనాన్‌ను కూడా కలుపుకొని కాల్పుల విరమణను అమలు చేయడం వంటి అంశాలు ప్రతిపాదనలో ఉన్నట్లు సమాచారం. ఈ షరతులు నెరవేరితే హోర్ముజ్ జలసంధిని తెరవడంతో పాటు అణు చర్చలను తిరిగి ప్రారంభించేందుకు ఇరాన్ సిద్ధంగా ఉందని అరాఘ్చీ చెప్పారు.

జూన్‌లో ఇరాన్, అమెరికా మధ్య కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందం ఈ తాజా ప్రతిపాదనకు ప్రాతిపదికగా ఉందని అరాఘ్చీ వివరించారు. అయితే అప్పటి అవగాహన తర్వాత పరిస్థితులు మళ్లీ ఉద్రిక్తంగా మారడంతో చర్చలు నిలిచిపోయాయి. ఇప్పుడు అదే ఒప్పందంలోని అంశాలను ఆధారంగా చేసుకుని ఏడు రోజుల రోడ్‌మ్యాప్‌ను ఇరాన్ అమెరికా ముందుంచింది. ఈ ప్రణాళిక అమలైతే హోర్ముజ్ జలసంధి పునఃప్రారంభంతో పాటు ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై విస్తృత చర్చలకు మార్గం ఏర్పడుతుందని ఇరాన్ చెబుతోంది.

ఈ ప్రతిపాదనపై అమెరికా నుంచి అధికారిక స్పందన ఇంకా వెలువడలేదు. అయితే అమెరికా అధికారులు మధ్యవర్తుల ద్వారా ఇరాన్‌తో సానుకూల చర్చలు కొనసాగుతున్నాయని తెలిపారు. అణు అంశాలపై కూడా చర్చలు జరుగుతున్నాయని ఒక అమెరికా అధికారి పేర్కొన్నట్లు సమాచారం. దీంతో రెండు దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన సంప్రదింపులు పూర్తిగా నిలిచిపోలేదని తెలుస్తోంది. అయితే ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన ఏడు రోజుల ప్రణాళికను అమెరికా అధికారికంగా అంగీకరించిందా లేదా అన్నది మాత్రం ఇంకా స్పష్టంగా లేదు.

ఇదిలా ఉండగా, వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ అమెరికా అధికారులను ఉటంకిస్తూ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించినట్లు నివేదించింది. ట్రంప్, ఇరాన్ తన డిమాండ్లను అమలు చేస్తుందా అన్న విషయంలో వ్యక్తిగతంగా అనుమానంతో ఉన్నారని, భవిష్యత్తులో మళ్లీ వైమానిక దాడులు జరిగే అవకాశం ఉందని తన సిబ్బందితో చెప్పినట్లు ఆ నివేదిక పేర్కొంది. అయితే అమెరికా నుంచి ప్రతిపాదనపై అధికారిక సమాధానం బహిరంగంగా వెలువడకపోవడంతో ఈ నివేదిక, అధికారిక ప్రకటన మధ్య వ్యత్యాసం ఉంది.

హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో అత్యంత కీలకమైన మార్గాల్లో ఒకటి. ఈ మార్గం ద్వారా భారీ స్థాయిలో చమురు, ఇతర ఇంధన ఉత్పత్తులు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు చేరుతాయి. అందువల్ల జలసంధి మూసివేత లేదా రాకపోకలకు అంతరాయం ఏర్పడితే ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. యుద్ధ పరిస్థితుల్లో హోర్ముజ్ ద్వారా చమురు రవాణా దెబ్బతినడం ఇప్పటికే అంతర్జాతీయంగా ఆందోళనకు కారణమైంది.

ఇరాన్, అమెరికా మధ్య ప్రస్తుత ఉద్రిక్తతలు ఫిబ్రవరి 28న అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్‌పై వైమానిక దాడులు ప్రారంభించిన తర్వాత మరింత తీవ్రతరమయ్యాయి. దీనికి ప్రతిస్పందనగా ఇరాన్ ఇజ్రాయెల్‌తో పాటు గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని అమెరికా స్థావరాలపై దాడులు చేసింది. ఆ తర్వాత హోర్ముజ్ జలసంధి పరిస్థితి కూడా రెండు దేశాల మధ్య ఘర్షణలో కీలక అంశంగా మారింది. ప్రస్తుతం ఇరాన్ దాన్ని ఏడు రోజుల్లో తిరిగి తెరిచే ప్రతిపాదన చేయడం దౌత్యపరమైన చర్చలకు కొత్త దశను తెచ్చింది.