ఇరాన్ అణు శుద్ధీకరణ తగ్గితేనే యుద్ధం ముగుస్తుందన్న వాన్స్ పై

అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ ఇరాన్‌తో కొనసాగుతున్న ఏడు నెలల యుద్ధానికి ముగింపు పలకాలంటే ఆ దేశం తన అణు ఇంధన శుద్ధీకరణ సామర్థ్యాన్ని గణనీయంగా తగ్గించాలని స్పష్టం చేశారు. రాయిటర్స్‌కు ఇచ్చిన ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూలో వాన్స్ మాట్లాడుతూ, ఇరాన్ భవిష్యత్తులో అణు శుద్ధీకరణను తగ్గిస్తామని హామీ ఇవ్వడం మాత్రమే సరిపోదని, ప్రస్తుతం ఉన్న శుద్ధీకరణ సామర్థ్యంలోనే స్పష్టమైన మరియు అర్థవంతమైన తగ్గింపును చూపించాల్సి ఉంటుందని తెలిపారు. అమెరికా కోరుతున్న ప్రధాన అంశాల్లో ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై స్పష్టమైన చర్య ఒకటని ఆయన వెల్లడించారు. అణ్వస్త్రం తయారు చేయాలనే ఉద్దేశం లేదని ఇరాన్ చెబుతుంటే, అధిక స్థాయిలో శుద్ధీకరించిన అణు ఇంధనం ఎందుకు అవసరమని వాన్స్ ప్రశ్నించారు. ముఖ్యంగా 60 శాతం స్థాయిలో శుద్ధీకరించిన ఇంధనాన్ని కొనసాగించడం అణ్వస్త్ర తయారీ ఉద్దేశం లేదనే వాదనకు అనుగుణంగా లేదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అణ్వస్త్రం తయారు చేయకూడదనే నిబద్ధతను ఇరాన్ చూపించాలంటే తన అణు శుద్ధీకరణ సామర్థ్యంలో గణనీయమైన మార్పు తీసుకురావాలని ఆయన అన్నారు. అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఇటీవలి వారాల్లో యుద్ధాన్ని ముగించేందుకు, అలాగే ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవడానికి పలు ప్రతిపాదనలు పరస్పరం మారినట్లు సమాచారం. అయితే ఇరాన్ తాజాగా చేసిన ప్రతిపాదనను అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తిరస్కరించారు. మధ్యంతర ఎన్నికల తర్వాత సైనిక చర్యలు మరింత తీవ్రం కావచ్చని కూడా ట్రంప్ హెచ్చరించినట్లు రాయిటర్స్ నివేదించింది. ఈ నేపథ్యంలో వాన్స్ చేసిన తాజా వ్యాఖ్యలు ఇరాన్‌తో చర్చల్లో అమెరికా ప్రధాన డిమాండ్ ఏమిటన్న దానిపై మరింత స్పష్టత ఇచ్చాయి. అమెరికా ఇప్పటికీ ఒప్పందానికి సిద్ధంగా ఉందని వాన్స్ తెలిపారు. అయితే మాటలతో లేదా భవిష్యత్తులో చర్యలు తీసుకుంటామనే హామీలతో మాత్రమే ఒప్పందం కుదరదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఇరాన్ నుంచి అణు కార్యక్రమానికి సంబంధించి స్పష్టమైన, ఆచరణాత్మకమైన రాయితీలు అవసరమని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఇరాన్‌తో చర్చల విషయంలో మరో సమస్య కూడా ఉందని వాన్స్ వెల్లడించారు. ఆ దేశంలో తుది నిర్ణయాలు ఎవరు తీసుకుంటున్నారో అమెరికాకు పూర్తిగా స్పష్టంగా లేదని ఆయన అన్నారు. ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్, విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చితో అమెరికా సంప్రదింపులు జరుపుతోందని వాన్స్ చెప్పారు. అయితే ఇరాన్ అధికార వ్యవస్థలో వారికి వాస్తవంగా ఎంత స్థాయిలో నిర్ణయాధికారం ఉందో స్పష్టంగా తెలియడం లేదని ఆయన పేర్కొన్నారు. యుద్ధం ప్రారంభ దశలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ సంయుక్త దాడుల్లో ఇరాన్ అత్యున్నత నాయకుడు అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ మరణించిన తర్వాత అక్కడి అధికార నిర్మాణంపై అనిశ్చితి మరింత పెరిగిందని వాన్స్ వ్యాఖ్యానించారు. ఇరాన్‌లో నిర్ణయాలు ఎలా తీసుకుంటారనే విషయంలో అమెరికాకు స్పష్టత లేదన్న వాన్స్ వ్యాఖ్యలను ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బఘాయీ ఖండించారు. అమెరికా అధికారులు తమ ఇరాన్ ప్రతినిధులు ఎవరో, ఇరాన్ నిర్ణయ వ్యవస్థ ఎలా పనిచేస్తుందో బాగా తెలుసని ఆయన అన్నారు. అసలు సమస్య అమెరికా అధికారుల పరస్పర విరుద్ధమైన వ్యాఖ్యలు, భిన్నమైన సందేశాల్లోనే ఉందని బఘాయీ పేర్కొన్నారు. దీంతో అణు కార్యక్రమంపై మాత్రమే కాకుండా, చర్చల్లో ఎవరి మాట తుది నిర్ణయంగా పరిగణించాలనే అంశంపైనా ఇరు దేశాల మధ్య విభేదాలు ఉన్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. ఇదే సమయంలో యుద్ధం అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. ముఖ్యంగా హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు కీలక మార్గం కావడంతో, అక్కడి పరిస్థితులపై అంతర్జాతీయ మార్కెట్లు నిరంతరం దృష్టి సారిస్తున్నాయి. వాన్స్ ప్రకారం, ఇరాన్ సైనిక దళాలు అప్పుడప్పుడు వాణిజ్య నౌకలపై దాడులు చేయగలుగుతున్నప్పటికీ, ఆ జలమార్గం ద్వారా ఇంధన ఎగుమతులను పూర్తిగా అడ్డుకునే స్థితిలో లేవని ఆయన అన్నారు. యుద్ధం కొనసాగుతున్న సమయంలో వాన్స్ స్వయంగా క్షేత్రస్థాయి సైనిక కమాండర్లతో మాట్లాడి పరిస్థితులను అంచనా వేసినట్లు తెలిపారు. ఆయుధాల కొరతకు సంబంధించిన ఆందోళనలను కూడా ఆయన తోసిపుచ్చారు. ఇరాన్‌తో యుద్ధం అమెరికాపై ఆర్థిక భారాన్ని కూడా పెంచుతున్నట్లు రాయిటర్స్ నివేదించింది. ఈ యుద్ధానికి నెలకు సుమారు మూడు బిలియన్ డాలర్ల వ్యయం అవుతున్నట్లు సమాచారం. ఇంధన ధరలు పెరగడం కూడా అమెరికాలో రాజకీయంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. నవంబర్‌లో జరగనున్న మధ్యంతర ఎన్నికలకు ముందు యుద్ధం, ఇంధన ధరలు, జీవన వ్యయం వంటి అంశాలు అమెరికా రాజకీయ చర్చల్లో ప్రధానంగా మారాయి. వాన్స్ ఈ సమయంలో అలాస్కాలో జరిగిన ఎన్నికల ప్రచార కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు. అక్కడ రిపబ్లికన్ పార్టీకి చెందిన సెనేటర్ డాన్ సుల్లివన్‌కు మద్దతుగా ప్రచారం చేశారు. అయితే ఇరాన్ యుద్ధంపై ట్రంప్ ప్రభుత్వ విధానాలపై వస్తున్న విమర్శలను వాన్స్ తగ్గించే ప్రయత్నం చేసినట్లు రాయిటర్స్ పేర్కొంది. యుద్ధం కారణంగా వచ్చే రాజకీయ ప్రభావాన్ని పక్కన పెట్టి రిపబ్లికన్ అభ్యర్థులకు మద్దతు ఇవ్వాలని ఆయన ఓటర్లను కోరినట్లు సమాచారం. ఇదే సమయంలో అమెరికా అధ్యక్ష పదవికి 2028లో పోటీ చేసే విషయంపై కూడా వాన్స్‌ను ప్రశ్నించారు. అయితే తాను ఇంకా ఆ విషయంపై నిర్ణయం తీసుకోలేదని ఆయన చెప్పారు. ప్రస్తుతం వాన్స్ దృష్టి ఇరాన్‌తో యుద్ధాన్ని ముగించే ప్రయత్నాలపైనే ఉందని తెలుస్తోంది. సెప్టెంబరులో వాన్స్ చర్చల్లో కీలక పాత్ర పోషించి తాత్కాలిక శాంతి ఒప్పందాన్ని కుదిర్చినప్పటికీ, ఆ ఒప్పందం త్వరగానే విఫలమైంది. దీంతో తాజా చర్చల్లో అణు శుద్ధీకరణ సామర్థ్యాన్ని వాస్తవంగా తగ్గించడం అమెరికా ప్రధాన షరతుగా మారింది. ఇరాన్ భవిష్యత్తులో చర్యలు తీసుకుంటామని చెప్పడం కంటే, ప్రస్తుతం తన అణు కార్యక్రమంలో స్పష్టమైన మార్పులు చేయాలని అమెరికా కోరుతోంది. ఈ విషయంలో వాన్స్ చేసిన వ్యాఖ్యలు చర్చల తదుపరి దశకు కీలక సంకేతంగా భావించవచ్చు. మరోవైపు ఇరాన్ తన నిర్ణయ వ్యవస్థపై అమెరికా చేస్తున్న వ్యాఖ్యలను తిరస్కరిస్తోంది. దీంతో అణు శుద్ధీకరణ, యుద్ధ విరమణ, హోర్ముజ్ జలసంధి పునఃప్రారంభం, ఇరాన్ అధికార వ్యవస్థపై స్పష్టత వంటి అనేక అంశాలు ఒకేసారి చర్చల్లో కీలకంగా మారాయి. ప్రస్తుతం ఇరు దేశాల మధ్య ప్రతిపాదనలు మారుతున్నప్పటికీ, యుద్ధాన్ని ముగించే ఒప్పందానికి దారితీసే తుది అవగాహన ఇంకా ఏర్పడలేదు. అమెరికా కోరుతున్న అణు రాయితీలపై ఇరాన్ ఎంతవరకు ముందుకు వస్తుందో, చర్చల్లో ఇరాన్ తరఫున ఎవరు తుది నిర్ణయం తీసుకుంటారో, హోర్ముజ్ జలసంధి పరిస్థితి ఎలా మారుతుందో అన్న అంశాలు తదుపరి పరిణామాలను నిర్ణయించనున్నాయి.