విదేశాలకు వెళ్లాలంటే పాస్పోర్ట్ తప్పనిసరి. ఇది కేవలం ఒక ప్రయాణ పత్రం మాత్రమే కాదు, ఒక వ్యక్తి పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారించే అత్యంత ముఖ్యమైన గుర్తింపు పత్రాలలో ఒకటి. అయితే చాలా మందికి తెలియని విషయం ఏమిటంటే భారతదేశంలో అందరికీ ఒకే రకమైన పాస్పోర్ట్ జారీ చేయరు. వ్యక్తి హోదా, ఉద్యోగం, విదేశీ ప్రయాణ ఉద్దేశం వంటి అంశాలను బట్టి వివిధ రకాల పాస్పోర్ట్లు జారీ చేస్తారు. వాటిని గుర్తించేందుకు వేర్వేరు రంగులను ఉపయోగిస్తారు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా పాస్పోర్ట్ల రంగుల విషయంలో ఎలాంటి అంతర్జాతీయ నిబంధనలు లేవు. ప్రతి దేశం తన అవసరాలకు అనుగుణంగా పాస్పోర్ట్ డిజైన్, రంగులను నిర్ణయిస్తుంది. భారతదేశంలో ప్రధానంగా నాలుగు రకాల పాస్పోర్ట్లు అమల్లో ఉన్నాయి. అవి బ్లూ, వైట్, మెరూన్ మరియు ఆరెంజ్ రంగుల్లో ఉంటాయి. ఈ రంగులు కేవలం అందం కోసం కాకుండా ప్రయాణికుడి హోదా, అధికారిక స్థాయిని త్వరగా గుర్తించేందుకు ఉపయోగపడతాయి.
భారతదేశంలో అత్యధిక మంది ఉపయోగించే పాస్పోర్ట్ బ్లూ రంగులో ఉంటుంది. దీనిని సాధారణంగా టైప్ పి (పర్సనల్ పాస్పోర్ట్) అని పిలుస్తారు. విదేశీ పర్యటనలు, విద్య, వ్యాపారం, ఉద్యోగం లేదా వ్యక్తిగత అవసరాల కోసం విదేశాలకు వెళ్లే సాధారణ భారతీయ పౌరులకు ఈ పాస్పోర్ట్ జారీ చేస్తారు.
ఈ పాస్పోర్ట్ కలిగిన వారు ఇతర దేశాలకు వెళ్లాలంటే ఆయా దేశాల వీసా నిబంధనలను పాటించాలి. ఇమ్మిగ్రేషన్ ప్రక్రియ కూడా సాధారణ ప్రయాణికుల మాదిరిగానే ఉంటుంది. భారతదేశంలో జారీ అయ్యే పాస్పోర్ట్లలో అత్యధిక శాతం ఈ బ్లూ పాస్పోర్ట్లే.
తెలుపు రంగులో ఉండే పాస్పోర్ట్ను టైప్ ఎస్ (సర్వీస్ పాస్పోర్ట్) అంటారు. ఇది కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ తరఫున అధికారిక విధుల కోసం విదేశాలకు వెళ్లే ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు జారీ చేస్తారు.
ఐఏఎస్, ఐపీఎస్, ఐఎఫ్ఎస్ వంటి ఉన్నతాధికారులు తమ అధికారిక బాధ్యతల నిర్వహణలో భాగంగా విదేశాలకు వెళ్లేటప్పుడు ఈ పాస్పోర్ట్ను ఉపయోగిస్తారు. వ్యక్తిగత ప్రయాణాలకు దీనిని ఉపయోగించలేరు. ఈ పాస్పోర్ట్ ఉన్నవారికి అనేక దేశాల్లో అధికారిక గౌరవం లభించడమే కాకుండా ఇమ్మిగ్రేషన్ ప్రక్రియ కూడా వేగంగా పూర్తయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
భారతదేశంలో అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన పాస్పోర్ట్ మెరూన్ రంగులో ఉంటుంది. దీనిని టైప్ డి (డిప్లొమాటిక్ పాస్పోర్ట్) అని పిలుస్తారు. భారత దౌత్యవేత్తలు, విదేశాంగ శాఖ ఉన్నతాధికారులు, కేంద్ర మంత్రులు, పార్లమెంట్ సభ్యులు, కొన్ని ప్రత్యేక రాజ్యాంగ హోదాలు కలిగిన వ్యక్తులకు ఈ పాస్పోర్ట్ జారీ చేస్తారు.
ఈ పాస్పోర్ట్ ఉన్నవారికి అనేక ప్రత్యేక సౌకర్యాలు ఉంటాయి. కొన్ని దేశాల్లో వీసా మినహాయింపులు లేదా సులభమైన వీసా ప్రక్రియ అందుబాటులో ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో దౌత్యపరమైన రక్షణ, ప్రత్యేక ప్రోటోకాల్, విమానాశ్రయాల్లో ప్రత్యేక సేవలు కూడా లభిస్తాయి. అందుకే భారతదేశంలో అత్యంత శక్తివంతమైన పాస్పోర్ట్గా దీనిని పరిగణిస్తారు.
భారత ప్రభుత్వం విదేశాలకు ఉపాధి కోసం వెళ్లే తక్కువ విద్యార్హతలు కలిగిన కార్మికుల భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆరెంజ్ రంగు పాస్పోర్ట్ను ప్రవేశపెట్టింది. ప్రధానంగా ఎమిగ్రేషన్ చెక్ రిక్వైర్డ్ (ఈసీఆర్) కేటగిరీలోకి వచ్చే వారికి ఇది వర్తిస్తుంది.
విదేశాల్లో మోసాలు, అక్రమ ఉపాధి, కార్మిక దోపిడీ వంటి సమస్యల నుంచి వారిని రక్షించడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. ఈ పాస్పోర్ట్ కలిగిన వారు కొన్ని దేశాలకు వెళ్లే ముందు ప్రత్యేక ఎమిగ్రేషన్ క్లియరెన్స్ తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. తర్వాత ఈ విధానంపై వచ్చిన అభ్యంతరాల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం కొన్ని మార్పులు చేసినప్పటికీ, కార్మికుల భద్రతే ప్రధాన లక్ష్యంగా కొనసాగుతోంది.
నాలుగు రకాల పాస్పోర్ట్లలో మెరూన్ రంగు డిప్లొమాటిక్ పాస్పోర్ట్ అత్యధిక ప్రాధాన్యత కలిగినది. దీనిని కలిగి ఉన్నవారికి అనేక దేశాల్లో ప్రత్యేక హోదా, వేగవంతమైన ఇమ్మిగ్రేషన్ సదుపాయాలు, కొన్ని సందర్భాల్లో వీసా మినహాయింపులు కూడా లభిస్తాయి. అంతర్జాతీయ దౌత్య కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనేందుకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
పాస్పోర్ట్ రంగులు కేవలం గుర్తింపుకోసం మాత్రమే కాదు. విమానాశ్రయాల్లోని ఇమ్మిగ్రేషన్ అధికారులు ప్రయాణికుడి హోదాను వెంటనే గుర్తించి తగిన సేవలు అందించేందుకు ఈ రంగులు ఉపయోగపడతాయి. దీంతో ప్రక్రియ వేగవంతం అవుతుంది. అలాగే ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు, దౌత్యవేత్తలు, సాధారణ పౌరులు, కార్మికులను సులభంగా వర్గీకరించవచ్చు.
మొత్తానికి, పాస్పోర్ట్ అనేది కేవలం విదేశీ ప్రయాణానికి అవసరమైన పత్రం మాత్రమే కాదు. అది ఒక వ్యక్తి హోదా, బాధ్యతలు, ప్రయాణ ఉద్దేశాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది. అందుకే భారతదేశంలో వేర్వేరు రంగులతో నాలుగు రకాల పాస్పోర్ట్లను జారీ చేస్తూ ప్రత్యేక వ్యవస్థను అమలు చేస్తున్నారు.
Fetching videos...
Fetching latest news...
No trending news