దేశంలో రూ.1.1 లక్షల కోట్ల అనాథ ఆస్తులు

దేశంలో యజమానుల జాడ లేని అనాథ ఆస్తుల పరిమాణం గణనీయంగా పెరుగుతోంది. 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరం ముగింపు నాటికి ఈ ఆస్తుల మొత్తం విలువ సుమారు రూ.1.1 లక్షల కోట్లకు చేరినట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇందులో అత్యధిక భాగం బ్యాంకుల్లో ఉన్న డిపాజిట్లు కాగా, మిగిలిన భాగం బీమా పాలసీలు, ఈక్విటీ ఫండ్లు మరియు ఇతర ఆర్థిక పెట్టుబడుల రూపంలో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.

ఈ భారీ మొత్తంలో సుమారు రూ.83,000 కోట్ల వరకు బ్యాంక్ డిపాజిట్లు మాత్రమే ఉన్నాయని సమాచారం. దీని ద్వారా అనేక ఖాతాల్లో దీర్ఘకాలంగా లావాదేవీలు లేకపోవడం, ఖాతాదారుల వివరాలు అప్‌డేట్ కాకపోవడం వంటి సమస్యలు స్పష్టమవుతున్నాయి. మిగిలిన నిధులు బీమా సంస్థలు, మ్యూచువల్ ఫండ్లు మరియు ఇతర పెట్టుబడి మార్గాల్లో పేరుకుపోయినట్లు అంచనా వేస్తున్నారు.

ఈ సమస్యకు ప్రధాన కారణాలు అనేకంగా ఉన్నట్లు నిపుణులు చెబుతున్నారు. పాత ఖాతాల్లో నామినీ వివరాలు నమోదు చేయకపోవడం ఒక ప్రధాన సమస్యగా మారింది. అలాగే అనేక ఖాతాలు చాలా సంవత్సరాల క్రితం తెరవబడటం, తరువాత వాటిని సక్రమంగా నిర్వహించకపోవడం వల్ల యజమానుల సమాచారం అందుబాటులో లేకపోవడం కూడా కారణంగా ఉంది. కొన్ని సందర్భాల్లో చేతిరాత రికార్డులు ఆధారంగా ఉన్న పాత డేటా డిజిటల్ వ్యవస్థలకు సరిపోలకపోవడం వల్ల గుర్తింపు సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి.

కేవైసీ (కస్టమర్ వివరాల గుర్తింపు ప్రక్రియ) లో తేడాలు ఉండటం కూడా ఈ అనాథ ఆస్తుల పెరుగుదలకు కారణమవుతోంది. ఖాతాదారుల పాత చిరునామాలు, ఫోన్ నంబర్లు మారడం, లేదా అప్‌డేట్ చేయకపోవడం వల్ల బ్యాంకులు సంబంధిత వ్యక్తులను గుర్తించలేకపోతున్నాయి. ఫలితంగా ఖాతాలు నిర్జీవంగా మారి అనాథ ఆస్తుల జాబితాలో చేరుతున్నాయి.

ప్రభుత్వం మరియు ఆర్థిక సంస్థలు ఈ సమస్యపై అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నప్పటికీ ఆశించిన స్థాయిలో మార్పు కనిపించడం లేదని సమాచారం. ప్రజలు తమ ఆర్థిక వివరాలను సమయానికి అప్‌డేట్ చేయకపోవడం, నామినీ వివరాలు నమోదు చేయకపోవడం వల్ల ఈ సమస్య కొనసాగుతోందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ఈ పరిస్థితి కారణంగా అర్హులైన వారసులకు నిధులు చేరడం కూడా కష్టతరంగా మారుతోంది. ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత అతని ఆస్తులను గుర్తించడం, సరైన వారసులకు అందజేయడం కోసం బ్యాంకులు మరియు బీమా సంస్థలు అనేక ప్రక్రియలు అనుసరించాల్సి వస్తోంది. పత్రాల లోపం లేదా సమాచారం అస్పష్టంగా ఉండటం వల్ల ఈ ప్రక్రియ మరింత ఆలస్యం అవుతోంది.

ఆర్థిక నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ప్రజలు తమ బ్యాంక్ ఖాతాలు, బీమా పాలసీలు, పెట్టుబడుల వివరాలను తరచుగా సమీక్షించుకోవాలి. నామినీ వివరాలు తప్పనిసరిగా నమోదు చేయడం, కేవైసీ అప్డేట్ చేయడం ద్వారా ఈ సమస్యను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చని సూచిస్తున్నారు. డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో పారదర్శకత పెరిగినా, వ్యక్తిగత నిర్లక్ష్యం వల్ల ఇలాంటి అనాథ ఆస్తులు పెరుగుతున్నాయని వారు చెబుతున్నారు.

మొత్తానికి దేశంలో రూ.1.1 లక్షల కోట్ల విలువైన అనాథ ఆస్తులు ఉండటం ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఒక ముఖ్యమైన సవాలుగా మారింది. బ్యాంకింగ్, బీమా మరియు పెట్టుబడి రంగాల్లో సమన్వయంతో కూడిన చర్యలు తీసుకుంటే ఈ నిధులను నిజమైన హక్కుదారులకు చేరవేయడం సాధ్యమవుతుందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.