భారత్ ఇంధన భద్రతపై పశ్చిమాసియా సంక్షోభ ప్రభావం

పశ్చిమాసియాలో ఇజ్రాయెల్‌, హిజ్బుల్లా, ఇరాన్‌ మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే భారత్‌ ఇంధన భద్రతపై పెద్ద ఒత్తిడి పడే అవకాశం ఉంది. భారత్‌ ముడి చమురు, వాయువు అవసరాల్లో భారీ భాగం దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది. ముఖ్యంగా గల్ఫ్‌ ప్రాంతం, హోర్ముజ్‌ జలసంధి, సముద్ర రవాణా మార్గాలు భారత్‌కు అత్యంత కీలకం. ఈ మార్గాల్లో యుద్ధ భయం పెరిగితే చమురు ధరలు, రవాణా ఖర్చులు, బీమా రుసుములు పెరిగి దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారంగా మారవచ్చు. భారత్‌కు పశ్చిమాసియా కేవలం చమురు మూలం మాత్రమే కాదు. వంటగ్యాస్‌, సహజ వాయువు, ఎరువుల ముడి పదార్థాలు, ప్రవాస భారతీయుల ఉపాధి, విదేశీ మారకద్రవ్యం—ఇవన్నీ ఆ ప్రాంతంతో బలంగా ముడిపడి ఉన్నాయి. అందుకే అక్కడి యుద్ధ వాతావరణం భారత్‌లో పెట్రోల్‌, డీజిల్‌, వంటగ్యాస్‌ ధరలపై మాత్రమే కాకుండా ఆహార భద్రత, ద్రవ్యోల్బణం, ఎరువుల సరఫరా, రవాణా రంగం, పరిశ్రమల ఖర్చులపై కూడా ప్రభావం చూపగలదు. రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్‌ సింగ్‌ కూడా పశ్చిమాసియా ఘర్షణలు ఇంధన, ఎరువుల సరఫరాపై ప్రభావం చూపవచ్చని హెచ్చరించారు. అయితే భారత్‌ గత కొన్ని సంవత్సరాల్లో ఒక ముఖ్యమైన పాఠం నేర్చుకుంది. ఒకే ప్రాంతంపై పూర్తిగా ఆధారపడటం ప్రమాదకరం. అందుకే రష్యా, అమెరికా, ఆఫ్రికా, దక్షిణ అమెరికా వంటి ప్రాంతాల నుంచి కూడా చమురు కొనుగోళ్లను విస్తరించే ప్రయత్నం చేసింది. దీని వల్ల తక్షణ సంక్షోభాన్ని కొంతవరకు తట్టుకునే సామర్థ్యం పెరిగింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశంలో సరిపడా ఇంధన నిల్వలు ఉన్నాయని, సరఫరా నిర్వహణకు సమతుల్య వ్యూహం అమలు చేస్తున్నామని గతంలో తెలిపింది 

కానీ దీర్ఘకాల సంక్షోభం వస్తే పరిస్థితి కఠినమవుతుంది. హోర్ముజ్‌ జలసంధి ద్వారా పెద్ద మొత్తంలో చమురు, వాయువు రవాణా జరుగుతుంది. అక్కడ నౌకల రాకపోకలు నిలిచిపోతే లేదా ప్రమాదకరంగా మారితే భారత్‌కు సరఫరా ఆలస్యమవుతుంది. ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగితే దిగుమతి బిల్లు భారీగా పెరుగుతుంది. రూపాయి విలువపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ద్రవ్యోల్బణం పెరిగితే సామాన్య ప్రజల జీవన వ్యయం కూడా పెరుగుతుంది.

ఇజ్రాయెల్‌–హిజ్బుల్లా ఘర్షణ విస్తరించి ఇరాన్‌ నేరుగా లేదా పరోక్షంగా మరింతగా ఇందులోకి దిగితే సమస్య మరింత పెద్దదవుతుంది. ఇరాన్‌ ప్రభావం గల ప్రాంతాలు సముద్ర మార్గాలకు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల మార్కెట్లలో భయం పెరుగుతుంది. నిజమైన సరఫరా ఆగకపోయినా, భయంతోనే చమురు ధరలు పెరగవచ్చు. బీమా సంస్థలు రిస్క్‌ రుసుములు పెంచవచ్చు. షిప్పింగ్‌ కంపెనీలు మార్గాలను మార్చవచ్చు. ఇవన్నీ చివరికి భారత్‌ వినియోగదారులపై ఖర్చుగా పడతాయి.

భారత్‌ ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కొనేందుకు మూడు దిశల్లో ముందుకెళ్లాలి. మొదటిది, దిగుమతి మూలాలను మరింత విస్తరించాలి. రెండోది, వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలను పెంచాలి. మూడోది, దేశీయ ఉత్పత్తి, పునరుత్పాదక శక్తి, విద్యుత్‌ వాహనాలు, గ్యాస్‌ మౌలిక వసతులను వేగంగా అభివృద్ధి చేయాలి. చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే స్థాయి తగ్గితేనే ఇలాంటి భౌగోళిక రాజకీయ సంక్షోభాల ప్రభావం తగ్గుతుంది.